• Integracja sensoryczna

        •  


          Integracja sensoryczna jest to skomplikowany proces o podłożu neurofizjologicznym,
          w którym następuje organizacja dostarczanych do centralnego układu nerwowego (mózgu) wrażeń sensorycznych (zmysłowych).

          · Procesy integracji wrażeń sensorycznych zachodzą w rdzeniu kręgowym, pniu mózgu, móżdżku, a następnie w półkulach mózgowych. Natomiast skomplikowane wyższe procesy mózgu tj. czytanie, liczenie, mówienie, mogą odbywać się prawidłowo, jeżeli istnieje dobra organizacja odbioru wrażeń zmysłowych na niższych szczeblach układu nerwowego tzn.
          w pniu mózgu i móżdżku.

          · Wrażenia płynące z układów zmysłów tj. zmysłu dotyku, układu przedsionkowego – odpowiadającego za równowagę i rejestrowanie ruchu ciała, propriocepcji - czucia ciała, węchu, smaku, wzroku, słuchu, są tak opracowywane przez układ nerwowy, aby mogły być wykorzystane w celowym działaniu podczas pozornie prostych czynności tj. czytanie, pisanie, mówienie, wchodzenie po schodach, jazda na rowerze zapinanie guzików itp.

           Terapia SI polega na aktywności i ćwiczeniach ruchowych stymulujących powyższe układy zmysłów. Do terapii wykorzystywany jest specjalistyczny sprzęt taki jak: podwieszane platformy, hamaki, równoważnie, deskorolki a także materiały o różnej fakturze, do stymulacji dotykowej, smakowej, węchowej itp. Terapeuta SI bazując na swoim doświadczeniu i wiedzy dostosowuje trudność zadań i ćwiczeń do poziomu możliwości dziecka oraz jego samopoczucia. Inaczej ujmując ćwiczenia nie mogą być ani zbyt łatwe ani zbyt trudne dla dziecka.

          Jeśli występują zaburzenia w odbiorze i integrowaniu bodźców zmysłowych to będą występować zaburzenia w rozwoju poznawczym, motorycznym, a także w zachowaniu dziecka, innymi słowy dziecko będzie miało trudności z wyżej wymienionymi czynnościami.

          Etapy rozwoju integracji sensorycznej

           

          Rozwojowa sekwencja sensomotoryczna - prowadząca do osiągnięcia dojrzałości szkolnej:

           

          · Poziom I: rozwój odruchów i ich integracja (toniczny odruch szyjny, odruchy przedsionkowe, odruchy prostujące szyi i tułowia, odruchy błędnikowo-optyczne), reakcje równoważne, sensoryczny układ proprioceptywny, dotykowy, przedsionkowy.

           

          · Poziom II: podstawowy rozwój percepcji słuchowej i wzrokowej, planowanie motoryczne, kinestezja, rozwój dużego ruchu i podstawowych zdolności. Kontynuacja poziomu I.

           

          · Poziom III: dominacja ręki (preferencje), rozwój zdolności manualnych, rozwój dyskryminacji układów zmysłowych, schemat ciała.

           

          · Poziom IV: czytanie, pisanie, arytmetyka, konceptualizm, rozwój związków interpersonalnych.

           

          Jeśli rozwój sensomotoryczny zatrzyma się na jednym z etapów, to dziecko analogicznie będzie miało trudności z wykonywaniem czynności, charakterystycznych dla kolejnego etapu rozwojowego np. zaburzony rozwój odruchowy będzie implikował trudności w utrzymaniu prawidłowej postawy, funkcji wzrokowych, równowagi.

           

          Czas trwania terapii

           

           Terapia SI trwa najczęściej od 6 – 24 miesięcy, a sesje odbywają się 1 raz w tygodniu.

          Jednak czas trwania i intensywność sesji zależy od stopnia nasilenia zaburzeń procesów integracji sensorycznej oraz tempa postępów dziecka.

          O zakończeniu terapii decyduje terapeuta prowadzący terapię.

          W przypadku wydłużenia terapii powyżej 24 miesięcy, zawsze jest to konsultowane z terapeutą, niekiedy zalecane jest przerwanie terapii na pewien czas aby uniknąć przestymulowania dziecka – co w konsekwencji może wywołać skutki odwrotne do zamierzonych. Ma to szczególne znaczenie u dzieci z cechami autyzmu, ale też z innymi zaburzeniami organicznymi, są bowiem one szczególnie wrażliwe na docierające do nich bodźce z otoczenia jak i z własnego ciała.

           

          Efekty terapii

          Efekty terapii uzależnione są przede wszystkim od stopnia zaburzeń integracji sensorycznej. Jednak istotne znaczenie ma, czy zaburzenia przetwarzania sensorycznego są wpisane w podstawową jednostkę chorobową, upośledzającą funkcjonowanie układu nerwowego (autyzm, zaburzenia organiczne itp.). Dlatego też, inaczej postępy będą przebiegać u dzieci wykazujących niedojrzały układ nerwowy w związku z np. ograniczoną w młodości ilością bodźców sensorycznych, a inaczej u tych, u których zaburzenia SI są wtórne do podstawowego zaburzenia. Drugim czynnikiem warunkującym pozytywne efekty jest motywacja własna dziecka – jego zaangażowanie w wykonywane ćwiczenia, brak jakiejkolwiek współpracy ze strony dziecka jest przesłanką do zakończenia lub przerwania terapii na pewien czas.

          W związku z ograniczonym czasem jakim dysponuje terapeuta w szkole, poradni itp., najbardziej istotnym i warunkującym pozytywne zakończenie zajęć czynnikiem jest praca z dzieckiem w domu, zgodnie z zaleceniami zawartymi w diagnozie SI. Bez pracy w domu efekty terapii postępują bardzo wolno, bądź są nieznaczne, niekiedy, po długim okresie terapii, brak jest poprawy.

          Terapeuta stanowi łącznik między rodzicem i dzieckiem, daje wskazówki, pomaga zrozumieć istotę zaburzeń i właściwie oceniać postępy, także te, ujawniające się w zachowaniu dziecka podczas funkcjonowania w domu i środowisku szkolnym.

           

          Jak przygotować dziecko do ćwiczeń

          Dzieci na zajęciach ćwiczą w stroju gimnastycznym. Strój powinien znajdować się
          w podpisanym worku. Jest zostawiany w sali terapeutycznej.

           

           

          Zestaw domowych ćwiczeń

          §    Aktywne spędzanie wolnego czasu, częste odwiedzanie placu zabaw ( huśtawki, zjeżdżalnie, drabinki, tory przeszkód, rysowanie i pisanie na piasku ).

          §    Podskoki obunóż, na jednej nodze, przeskakiwanie z jednej nogi na drugą, skakanka, pokonywanie przeszkód o różnej wysokości.

          §    Przyjmowanie i utrzymywanie pozycji typu „ bocian” , „jaskółka” – dla zachęty można mierzyć czas.

          §    Robienie wahadła z własnego ciała – w pozycji stojącej przenoszenie ciężaru
          z nogi na nogę: na boki, w przód i w tył.

          §    Chodzenie stopkami po wyznaczonej linii, krzyżykami, z wysokim unoszeniem kolan
          ( do przodu i do tyłu ).

          §    Zabawy z piłką: rzuty, chwyt, odbijanie, kozłowanie, toczenie, podawanie do siebie, wtaczanie stopami piłki po ścianie, itp.

          §    Zabawy z balonem.

          §    Zabawa w „kibiców” – powtarzanie rytmów wyklaskiwanych przez dorosłego.

          §    Zabawy w naśladowanie pozycji, odtwarzanie ruchu, przyjmowanie opisanych słownie pozycji.

          §    Układanie puzzli i innych układanek w pozycji leżącej na brzuchu.

          §    Rysowanie w przyciemnionym pokoju za pomocą światła z latarki figur i liter
          z równoczesnym śledzeniem ich wzrokiem.

          §    Rozpoznawanie dotykiem włożonych do kieszeni lub woreczka przedmiotów.

          §   Krążenia ramion: z boku ( coraz większe, potem coraz mniejsze koła ). Ręce powinny być wyciągnięte w bok na wysokości barków, wyprostowane w łokciach i nadgarstkach. Koła po obu stronach powinny mieć równą wielkość i staranny kształt, wykonanie wolne i płynne, bez gwałtownych przyspieszeń. To samo z przodu – największe koła przecinają się.

          §    Zabawy z klamerkami do bielizny – spinanie materiałów, przypinanie do ubrania dziecka z nazwaniem części ciała. Zgniatanie papieru, gąbki jedną ręką, wędrówki palcami.

          §    Zawijanie się w koce (naleśnik), prześcieradła, ręczniki kąpielowe – pozycja leżąca, ręce wzdłuż ciała lub skrzyżowane na piersi, buzia odkryta.

          §    W pozycji stojącej dotykanie czubka nosa raz lewym raz prawym czubkiem palca wskazującego z zamkniętymi oczami.

          §    Masaże różnymi fakturami: gąbką, szczotką, myjką, piłką, itp.